روابط عمومی کارآفرین

روابط عمومی دانش اندیشه هاست. اندیشه های نابی که چراغ راه آینده اند. تنها از طریق خوب اندیشیدن است که یک کارشناس علوم ارتباطات می تواند اقدام صحیح را انجام دهد. اقدام صحیج به این معنا که کار درست را به شیوه صحیح و با هدفی صحیح در زمان و مکان درست انجام دهد. وظایف روابط عمومی بر اساس اقتضائات و شرایط اجتماعی قابل تغییر است لذا مدیریت اقتضایی رویکرد اصلی این دانش محسوب می شود. هر چند این دیدگاه  جزئی ذاتی از روابط عمومی ناب است.

نویسنده: هادی زمانی [۱]

 

روابط عمومی دانش اندیشه هاست. اندیشه های نابی که چراغ راه آینده اند. تنها از طریق خوب اندیشیدن است که یک کارشناس علوم ارتباطات می تواند اقدام صحیح را انجام دهد. اقدام صحیج به این معنا که کار درست را به شیوه صحیح و با هدفی صحیح در زمان و مکان درست انجام دهد. وظایف روابط عمومی بر اساس اقتضائات و شرایط اجتماعی قابل تغییر است لذا مدیریت اقتضایی رویکرد اصلی این دانش محسوب می شود. هر چند این دیدگاه  جزئی ذاتی از روابط عمومی ناب است.

بکی از مهمترین نیازهای جامعه امروز اشتغال زایی و کارآفرینی است. این مقوله برای روابط عمومی که هدفی جز خدمت ندارد جایگاه خاص و ویژه ای را تعریف می کند. چرا که اقتصاد مهمترین تاثیرات را بر شئون زندگی افراد جامعه دارد.

مردمی که فاقد شغل و درآمد باشند، از حداقل های زندگی بی بهره اند. برای یک کارگزار روابط عمومی اولویت بندی از اهمیت بالایی برخوردار است. در یک جامعه ای که هنوز نیازهای اولیه مردم تامین نشده است . دانش روابط عمومی هم وظیفه و رسالتی جز ایجاد شرایط لازم ، ارزش آفرینی و فرهنگ سازی در راستای تحقق آنها ندارد. شغل مهمترین نیاز یک شهروند محسوب می شود. هر چند توجه به اصل منزلت، نشاط اجتماعی و سطوح بالای هرم مازلو نیز از دید او پنهان نمی مانند.

بسیاری از مفاهیم دانش مدیریت در این بستر معنا و مفهوم می یابند. مفاهیمی چون بازاریابی اجتماعی، اطلاع رسانی، برندینگ، و … تنها در تلاقی با دانش روابط عمومی معنا و مفهوم کاربردی امروزی خود را باز می یابند.

نقش روابط عمومی در کارآفرینی با مطالعه و تحقیق آغاز می شود. یک کارگزار ارتباطات با مطالعه و تفحص با هدف دستیابی به اطلاعات متقن و دقیق در راستای شناخت نیاز عمومی جامعه و بازار هدف می‌تواند گام اول و مهم را برای ایجاد یک کسب و کار بومی ایجاد کند.

نیازهای مردم در گروه ها و طبقات مختلف متفاوت اند اما در جامعه ای چون ایران به عنوان یک کشور جهان سوم ،بخش عمده‌ای از این نیازها عمومی بوده و می‌توان به خوبی بر اساس سیاست های جاری دولت، قوانین و از طریق حضور در جامعه ضمن شناسایی آنها حتی به ذائقه و زبان آنها نیز دست یافت.  مبحث نشاط اجتماعی در حال حاضر شاخه‌ ای از این معناست.

گام دوم روابط عمومی در عرصه کارآفرینی، شناخت صحیح امکانات و منابع موجود آن جامعه و سازمان است. خاطرم هست در مشهد سخنرانی ای در این خصوص داشتم . فردی به من گفت که چقدر صرف راه اندازی گلخانه برای پرورش خیار درختی کرده است حال آنکه در منطقه سکونت او کبک یک پرنده بومی بود که به سادگی در کوه‌ها و طبیعت پرورش می یافت و گیاه بومادران و آنغوزه به طور خودرو و حتی با یک بار آبیاری پرورش می‌یافت .

ذکر کردم که اولین گام روابط عمومی برای کارآفرینی شناخت نیاز عمومی و بازار هدف است. این شناخت قطعاً باید فراملی باشد به طوری که شیره سفید آنغوزه در هند به قیمت کیلویی ۵ میلیون تومان خریداری می‌شود. البته تجار هندی این رقم را در محل خرید پرداخت می‌کنند که بیانگر آن است که قیمت واقعی آن بسیار بیش از آن است.

در شمال استان اردبیل می توان گیاهی را مشاهده کرد که صرفاً مردم بومی نسبت به ارزش درمانی و تغذیه آن واقفند. رشد گانگال به حدی قابل توجه است که در برخی مزارع حتی نسبت به نابودی و ریشه کنی آن اقدام می کند. این گیاهی یک ثروت‌های خدادادی ناشناخته در منطقه مغان است. خار مریم که در ترکی آن را گانگال می نامند. خواص درمانی در محافظت از کبد دارد .اندام تخصصی این گیاه در بذر آن و سرشار از سیلی مارین است که این ماده محافظ کبد است و حتی سلولهای کبدی را بهبود می بخشد. بذر این گیاه می‌تواند منجر به احیای سلول‌ها شود. در مناطق شرق اصفهان نمک دریایی به وفور یافت می شود. این نمک به طور طبیعی ضد فشار خون است و در شهرهای بزرگ به مبلغ ۲۰هزار تومان برای هر کیسه کوچک به فروش می‌رسد.

مدتی پیش به دعوت دوست عزیزی، ایامی را در روستایی در بالای کوه های شیرگاه مازندران به نام روستای افراسی طی کردیم. نام روستا به خاطر درختان افراسی زیبای آن بود. ساکنین که سالها بود در معیشت روستایی از حداقل‌ها محروم بودند. با ابتکار جوانی خلاق کلبه های خود را به بوم گردی تبدیل نموده بودند و به گفته این عزیز بیشتر ایام هفته میهمانانی در این روستا اقامت داشتند که به دلیل نبود امکانات اولیه؛ پذیرایی از این میهمانان در تهیه غذا و غیره توسط کدبانوهای روستایی انجام می‌شد و منبع درآمدی بسیار خوبی برای آنها شده بود.  فروش تولیدات صنایع دستی، عسل و سایر فرآورده ها نیز درآمد قابل توجهی را به ساکنین این روستا که عموماً مسن بودند، ایجاد نموده بود. این کسب و کار که از یک مزرعه کوچک شروع شده بود به کل منطقه سرایت کرده و همگرایی منطقه‌ای باعث افزایش توریست و جذب سرمایه بیشتر شده بود.

شناخت اقلیم طبیعی منطقه محل سکونت و کسب و کار و ویژگیهای اقتصادی آن برای کارآفرینی بسیار مهم است و این جزو وظایف اصلی روابط عمومی است.

در منطقه جرقویه اصفهان آقای شاهزیدی که بومی منطقه هم نبود با حفر استخرهایی که به طور طبیعی پر از آب شور با LC بالا می شدند. به پرورش ماهی قزل آلا روی آورد. ماهی پرورش یافته در استخر های آب شور جرقویه و ورزنه جهت پخت و پز نیازی به هیچ ادویه ای ندارد و بسیار خوشمزه و مطبوع است.

پرورش قارچ ، کبک و … در کویر مرکزی ایران  می‌تواند اشتغال و درآمدزایی زیادی را ایجاد کند. از دیگر پرندگانی که با پرورش آن می توان زمینه کسب و کار قابل توجهی را ایجاد کرد، هدهد یا شانه به سر در اصفهان  ، کبوتر چاهی در سمنان و قوش در منطقه ورزنه و جرقویه اصفهان است که جز  پرنده های و از قیمت بسیار بالایی در بازارهای جهانی برخورداراست. هر چه در این خصوص با نگرش ارتباطی در محیط بیشتر کنکاش و تحقیق کنیم به اطلاعات ذی قیمت تری دست خواهیم یافت. کافیست در این فرآیند شناخت از نیازهای مخاطب تا نعمت‌های خدادادی و طبیعی را خوب بنگریم و خوب بیندیشیم . اندیشه ارتباطی در فرایند ارتباط مطلوب ما را به نتایج عای خواهد رساند.

وظیفه اصلی روابط عمومی در همه بسترهای اجتماعی ، ارتباطات است.  لینک کردن اطلاعات متقن با مدیران توانا و کارآفرینان خلاق و بخشنامه ها و امتیازات قانونی تا تولید محصول و ایجاد اشتغال و توسعه بازارهای نوین و فروش محصولات همه و همه از یک ارتباط هدفمند و مطلوب سرچشمه می گیرد. این ارتباط مطلوب منابع با ذینفعان بزرگترین وظیفه یک روابط عمومی کار آفرین است.  در حقیقت این متخصص علوم ارتباطات و اطلاعات است که با ارتباطی مطلوب و اثربخش با مدیر روابط عمومی صندوق کارآفرینی و امید کشور ، رسانه‌ها و سایر دستگاههای اجرایی ذی نفع به این اطلاعات و ارتباطات دست می یابد که مثلا برای توسعه کسب و کار در روستاها وامهای بدون بهره عالی پرداخت می شودو …

 

از سوی دیگر نیک می داند که روستای قارنه (کارنه ) در شرق اصفهان به عنوان روستایی با تاریخ چند هزار ساله  دارای آثار تاریخی بی نظیر و با شکوهی چون معبد آناهیتا ،اشک فریدون (محل اختفای فریدون پیشدادی از دست ضحاک) ، اولین سکونتگاه های آریایی ها در ایران، کاخ عالی قاپوی دختر شاه عباس صفوی و … و همچنین زیر ساخت های مدرنی چون وجود شهرکی تازه تاسیس به نام شهرک مدرس زمینه تاسیس یک مجموعه بوم گردی تاریخی کو نظیر و پر بازده را دارد و لذا با ارتباط این اطلاعات با سرمایه گذاران و کارآفرینان و سایر ذینفعان و منابع و اطلاعات زمینه ایجاد کسب و کار موفقی را ایجاد می‌کند.  حتی اگر در این فرآیند خود ذینفع نباشد اما نفع اجتماعی و اثرات بالقوه را در توسعه اجتماعی به وجود می آورد.چرا که مهمترین رسالت یک روابط عمومی متعالی ترویج و بسط مسئولیت اجتماعی ، کارآفرینی و رشد سرمایه اجتماعی و نشاط عمومی است.

بایستی توجه داشت برای موفقیتی کسب و کار محلی جلب مشارکت عمومی و ایجاد ارزش برای ساکنین منطقه ضروری است. «هم نوایی»  مهمترین عامل برای موفقیت کسب و کار محلی است.

دوستی تعریف می کرد که در روستای فشارک مرغ داری بزرگی را در اختیار داشت. روز یکی از اهالی برای دریافت  مرغ برای میهماناش به مرغداری مراجعه می‌کند. او که قصد دادن مرغ به آن فرد را نداشته است برای اینکه او را هم نرنجاند، از پشت تلفن به کارگر خود می‌گوید چند تا مرد پنچری یا به تعبیری مردنی به او بدهد. بی اطلاع از آنکه گوشی تلفن روی بلندگو است.  مدتی بعد کلیه مرغ ها به دلیل مسمویت منبع آب از بین رفتند. کسب و کار ها باید بتواند با محیط منطقه خود و مردمش ارتباط صمیمانه برقرار کند و بهخ مقبولیت و مشروعیت عمومی برسند. وظیفه مهم دیگر روابط عمومی در حوزه کارآفرینی مشروع سازی و اعتبار آفرینی است.

نکته دیگر توجه به این موضوع مهم است که کسب و کار خلاق راه اندازی شده بایستی زمینه توسعه و ایجاد این کسب و کار را به صورت مشارکتی برای دیگر ساکنین منطقه ایجاد کند در غیر اینصورت همان یک کسب و کار نیز موفق نخواهد بود. سیاست ها و عملکردهای کسب و کار باید به منطقه و مردم سود برساند. در غیر این صورت محکوم به فناست.

با راه افتادن کسب و کار ، وظیفه یک روابط عمومی ، اطلاع رسانی و ایجاد و توسعه برندینگ آن کسب و کار است.

 

منافع حاصل از آن کسب و کار، مزیت ها و امتیازات و همه آنچه که مخاطبین و مشتریان در مورد آن باید بدانند از طریق تولید محتوای فاخر بایستی به اطلاع همگان رسانید شود. بعضی از اساتید،  بازاریابی را هم وظیفه روابط عمومی می دانند. البته می دانیم که بازاریابی با فروش تفاوت دارد و حتی اگر روابط عمومی در حوزه بازاریابی فعالیتی نداشته باشد و آن را به دفتر فروش واگذار کند باز هم مسئله تولید و رشد برندینگ بدون ساز و کارهای ارتباطی و روابط عمومی امکان پذیر نیست. هر چد نقش روابط عمومی به عنوان دانشی مولف در حوزه های تجاری و اقتصادی بر محوریت اصلی بازاریابی اجتماعی عمل می کند.

یکی از عوامل عدم موفقیت‌ تصاعدی کسب و کارهای در ایران، تک بعدی بودن آنها است. عدم وجود همگرایی شغلی و سازمانی و همبستگی جمعی عموماً کسب و کارهای ایران را با رکود و بحران روبرو می کند و یا از دور رقابت خارج می‌کند.

ایلان ماسک وقتی تسلا موتور را بنیان گذاشت .برای تامین سوخت خورشیدی خودروهای خود به عنوان یک امتیاز، شرکت دوم خود را که تامین کننده انرژی الکتریکی خورشیدی خودروها بود، بنیان گذاشت.

 

برای مثال در ایران در حوزه بوم گردی زمانی بوم گردی ها موفق خواهند بود که تولید صنایع دستی ، غذاهای سنتی و آثار باستانی و هویت تاریخی خود را هم زمان به عنوان محصول قابل عرضه ، ارایه کنند..  این همگرایی شغلی و سازمانی بدون کار تیمی و عزم جمعی ممکن نیست. در اینجا رقابت نه تنها بد نیست که همگرایی در تولید و ارائه خدمات باعث تکمیل زنجیره خدمت‌رسانی و دوام کسب و کار می گردد.

زمانی که آقای علی‌اکبری بوم گردی ملاعلی را در شهر بجستان در استان خراسان راه اندازی نمود .توصیه بنده با توجه به اقلیم خشک منطقه بجستان پرورش کبک و ماهی قزل آلا در آب شور در کنار بوم گردی در فاصله جغرافیایی مناسب بود.  البته با توجه به پرورش گیاه بومادران و سایر گیاهان دارویی که تزیینی نیز هستند و می‌توان از آنها به عنوان چاشنی در خوراک های بوم گردی استفاده نمود، پیشنهاد بنده کاشت آنها در اطراف بومگردی هم برای تزیین و هم برای مصرف بودکه البته تولید صنایع دستی و اقلام  مصرفی بومیرا باید به آن اضافه کرد و اگر سرمایه گذار مطمئنی پیدا شود حتی می‌توان با تولید انبوه این گیاهان ،صنایع دارویی را نیز تاسیس نمود.

گام نهایی روابط‌عمومی درکارآفرینی، مستندسازی است. انتشار موفقیت ها، شیوه های عمل، سختیها و عوامل بحران زای پیش روی کسب و کار و شیوه های ناب حل آنها از طریق تنظیم و انتشار گزارش های خبری، کتاب،و داستان های زیبا و جذاب ، باعث ماندگاری کسب و کار و ترویج آن برای نسل های آتی و جوانان خلاق خواهدشد.اصفهان/۱۳۹۸

 

 

[۱] نویسنده، روزنامه نگار و فرضیه پرداز و مدرس علوم ارتباطات و رسانه

رئیس دپارتمان ارتباطات و اطلاعات اصفهان